Phân biệt giữa các khái niệm chạy việt dã, điền kinh, chạy địa hình!

Chúng ta thường nghe nói trên truyền thông, báo đài về hai từ khá phổ biến đó là "điền kinh" và "việt dã", tuy nhiên khi đã tham gia bộ môn chạy bộ chắc hẳn ai trong chúng ta cũng cảm thấy những cụm từ này có phần chưa đúng hoặc chưa đủ để tách bạch cho người ngoài có thể hiểu rõ được. Vậy hiểu sao cho đúng? Hãy cùng Early Bird Running làm rõ.

Điền Kinh:

Các hoạt động thi đấu đi bộ, chạy, nhảy cao, nhảy xa, ném lao, ném đĩa, đẩy tạ, tạ xích và các môn phối hợp được định nghĩa là Điền Kinh (Track and Field hoặc Athletic trong tiếng Anh). Đây cũng là hoạt động thể thao lâu đời nhất; là một phần quan trọng của Olympics. Điền kinh được chia làm 4 hoạt động chính, trong bài viết chỉ nhắc đến hoạt động chính là chạy.

Vận động viên điền kinh Nguyễn Thị Oanh - gương mặt “vàng” của thể thao Việt Nam (nguồn:Báo Hà Nội Mới)

Chạy track (chạy trong sân vận động): 

Vận động viên (VDV) tranh tài trên đường chạy vòng tròn 400m được chia làm nhiều làn (lane), có bề mặt nhựa đường.

Chạy cự ly ngắn (short distance) hay còn gọi là chạy nước rút với 3 cự ly 100m, 200m, 400m. VDV chạy nước rút ở tư thế chân đặt vào block, hai tay đặt lên mặt đường. Khi có tiếng “súng” các VDV chạy nước rút chạy nhanh nhất có thể về đích & phải chạy trong làn của mình. 100m là cự ly phổ biến nhất của chạy nước rút ở các sự kiện điền kinh. Chạy nước rút tập trung nhiều vào tốc độ (speed).

Vận động chạy nước rút Usain Bolt - người đàn ông nhanh nhất thế giới (nguồn:CNN)

Chạy cự ly trung bình (middle distance) với 3 cự ly 800m, 1500m & 3000m. VDV vận động tương tự chạy nước rút, nhưng phải làm quen thêm yếu tố sức bền (endurance).

5000m và 10,000m cự ly dài nhất trong chạy track. VDV phải cân bằng giữa tốc độ và sức bền để duy trì tốc độ ổn định.

Chạy tiếp sức (Relays) là nội dung thi 4 người chạy vòng tròn trong track, vdv trao nhau một cây gậy (baton) mỗi khi kết thúc lượt của mình cho đến khi người cuối cùng về đích. Cự ly phổ biến của chạy tiếp sức là 4x100 m và 4x400 m.

Chạy vượt chướng ngại vật (hurdle race) vdv chạy trong làn của mình, vượt qua các vật cản cao 1 m. Cực ly phổ biến là 100 m và 400 m.

Chạy Marathon:

Eliud Kipchoge - Vận động viên Marathon vĩ đại nhất mọi thời đại (nguồn: Internet)

Đây là cự ly dài nhất trong điền kinh với tổng quãng đường 42.195 km tương đương 105 vòng sân vận động. Vì lý do này các giải marathon luôn phải tổ chức ở ngoài đường bộ hay còn gọi là chạy đường trường.

Đến đây nhiều bạn thắc mắc vậy sao lại không nhắc tới Half Marathon (HM) phải không? 

Nhiều người cho rằng HM là nơi dành cho những vdv không đủ nhanh để tranh đấu cự ly 10,000 m và không đủ sức để tranh đấu thành tích ở cự ly FM hoặc các vdv tham gia FM chỉ cần chạy nửa quãng đường, cho nên Olympics không tổ chức HM & các vdv đã từng phản ứng gay gắt khi Olympics đề xuất thêm cự ly HM vào sự kiện.

Từ những năm 1950 các gỉải marathon đã thêm nội dung HM (vì không phải ai cũng đủ sức bền để chạy hết cự ly Marathon) tuy nhiên HM vẫn không nằm trong nội dung thi đấu của Olympics. Mặc dù luôn là cự ly có số người đăng ký nhiều nhất nhưng mãi đến năm 2004 kỉ lục HM mới chính thức được ghi nhận bởi Liên Đoàn Điền Kinh Quốc Tế (IAAF). Trước đó thành tích HM đơn giản chỉ là ghi nhận thời gian của những người chạy Marathon ở nửa quãng đường mà thôi.

Chạy việt dã:

Đây là cụm từ Hán Việt với ý nghĩa việt nghĩa là "vượt qua",  trong hoang dã nghĩa là những môi trường ngoài tự nhiên như núi, rừng hay suối. Ta có thể hiểu chạy việt dã là chạy bộ và thi đấu trong môi trường thiên nhiên đồi núi không nằm trong thành phố như chạy đường trường. Như vậy chạy việt đã sẽ được hiểu tương đương là cross country running (chạy băng đồng) trong tiếng Anh, tuy nhiên cross country running lại bị giới hạn cự ly với tối đa 10km tuỳ mỗi quốc gia. Và vì phụ thuộc vào yếu tố tự nhiên (đã ảnh hưởng đến tính mạng vdv) cũng như không có một quy chuẩn nhất định trong đường chạy nên sau năm 1924 nội dung này không được Olympic tổ chức.

Minh hoạ về cross country running (Nguồn: Althetics Image)

Chạy việt dã ở Việt Nam có thể tạm hiểu là chạy địa hình hoặc chạy đường mòn (trail running). Chúng ta có thể thấy khá khó để phân định rạch ròi các tên gọi và muốn chính xác phải theo ngữ cảnh sử dụng.

Qua bài viết, hi vọng các bạn đã phân biệt rõ các khái niệm cũng như cập nhật thêm cho mình những kiến thức mới.

Nếu có gì sai sót vui lòng đóng góp ý kiến với Early Bird Running nhé!

_______
Team Early Bird Running | Mới Chạy Bộ
Nghiên cứu của chúng tôi tổng hợp và phân tích từ nhiều nguồn thông tin, mang đến những thông tin hữu ích cho cộng đồng chạy bộ. Mọi vấn đề liên quan tới bản quyền, quyền cá nhân, sử dụng thương mại vui lòng liên hệ: moichaybo@gmail.com